Chào bạn, tôi là Trần Duy Thuận đây. Chuyện thường ngày ở huyện của dân làm hàng nhập: Kế toán hối thúc anh em hiện trường (Ops) đi làm thủ tục hoàn tiền cược vỏ container. Vài ngày sau, hãng tàu gửi lại cái giấy báo: “Trừ 200k tiền quét rác, 500k tiền rửa nước, 1 triệu tiền vá lố thủng ở vách. Tổng cược 2 triệu, nay hoàn lại 300 ngàn!”.
Chủ doanh nghiệp xót ruột, kế toán nhăn nhó, anh em Ops thì kêu oan: “Lúc em lấy cont ở cảng nó đã rách sẵn rồi mà!”. Nhưng muộn rồi, “bút sa gà chết”.
Làm sao để không bị Hãng tàu và bãi (Depot) “vặt lông” những khoản phí trời ơi đất hỡi này? Bài viết này sẽ vạch trần chi tiết và chỉ cho bạn bí kíp giữ lại từng đồng bạc cắc.
1. Hiểu đúng về Tiền Cược Vỏ (Container Deposit)
Bạn cầm tờ Lệnh giao hàng (D/O) ra cảng lấy hàng, không phải cứ thế cẩu container lên xe mang về kho là xong. Container (cái thùng sắt) là tài sản của Hãng tàu, giá trị từ vài ngàn đến vài chục ngàn đô la. Họ cho bạn mượn đem về nhà, tất nhiên họ phải bắt bạn đặt cọc (thế chân) để làm tin.
Mức “giam vốn” đau đầu:
- Cont thường (Dry): Nhẹ nhàng thì 1.000.000 – 3.000.000 VNĐ/cont.
- Cont lạnh (Reefer), Cont quá khổ (Flat Rack/Open Top): Ác mộng thực sự! Mức cược có thể từ 10.000.000 đến 50.000.000 VNĐ/cont. (Nhập 5 cái cont lạnh là doanh nghiệp đọng vốn cả trăm triệu cả tháng trời).
Luật chơi của Hãng tàu: Anh mang cont về rút ruột (lấy hàng) xong, mang trả lại bãi rỗng cho tôi. Tôi cho người soi, nếu cont đẹp y như lúc giao, tôi trả lại tiền. Nếu dơ, móp, thủng… tôi đè tiền cược ra trừ.
2. Bóc phốt các “Cái Cớ” để bãi (Depot) trừ tiền của bạn
Khi xe đầu kéo chở container rỗng trả về bãi (Depot), nhân viên giám định (người kiểm cont) sẽ soi bằng “kính lúp”. Dưới đây là bảng giá “phạt” dân dã mà anh em hay dính:
a. Cạm bẫy “Phí Vệ Sinh” (Cleaning Fee)
Nhiều thủ kho rút hàng xong sướng quá, đóng cửa rụp cái cho xe chạy đi luôn, để lại nguyên đống chiến trường bên trong. Và thế là mất tiền:
- Vệ sinh quét (Khoảng 50k – 150k): Trong cont còn rác bọc nilon, thùng carton vụn, mạt cưa, dây đai nhựa… (Đau nhất là mất tiền cho lỗi này vì chỉ cần 5 phút cầm chổi là xong).
- Vệ sinh rửa nước (Khoảng 200k – 500k): Xe nâng chạy ra chạy vào lúc trời mưa làm sàn gỗ dính bùn đất sình lầy, hoặc hàng bị đổ chất lỏng thông thường.
- Vệ sinh hóa chất (Từ 1 củ đến vài củ): Ám ảnh nhất! Bạn chở hải sản đông lạnh làm rỉ nước có mùi hôi thối, hoặc chở phế liệu/hóa chất làm rò rỉ dầu nhớt ngấm vào sàn gỗ. Bãi phải dùng hóa chất tẩy, nặng thì bắt thay luôn ván sàn. Lỗi này có khi trừ sạch tiền cược không còn 1 xu.
b. Cạm bẫy “Phí Sửa Chữa” (Repair Fee)
- Lỗi do tài xế: Cua gắt cạ vào cành cây làm rách nóc, lùi xe ẩu làm móp cửa, rớt mất tay quay, rách ron cao su chống nước.
- Lỗi do xe nâng (Forklift): Lái xe nâng vào rút hàng nhưng lỡ tay chọc càng nâng lủng cmn vách container, vỡ ván sàn. Mỗi miếng vá sắt nhỏ xíu cũng bay mất 500k – 1 triệu đồng.
3. Bí kíp “4 Bước Kim Cương” bảo vệ tiền cược (Dành cho Ops & Tài xế)
Anh em đi làm thực chiến thì phải nằm lòng 4 quy tắc này, dặn dò kỹ tài xế và thủ kho thì Kế toán mới vui được.
Bước 1: “Bút sa gà chết” ngay tại cảng (Sinh tử)
Khi tài xế cầm lệnh đi lấy cont hàng tại cảng Cát Lái hay Hải Phòng, lúc cẩu cont lên rơ-moóc, BẮT BUỘC tài xế phải nhảy xuống xe đi một vòng quanh cont.
- Thấy nóc bị rỉ sét móp méo? Thấy vách có vết xước sâu? Thấy cửa đóng không khít?
- Ngay lập tức, yêu cầu nhân viên giao nhận của cảng GHI RÕ LỖI ĐÓ VÀO PHIẾU EIR CHIỀU RA (Ví dụ: Ghi chú “Vách trái móp 20cm, cửa rỉ sét”).
- Tại sao? Vì nếu bạn không ghi, tờ EIR mặc định đánh dấu “Container hoàn hảo”. Vài ngày sau mang trả bãi, bãi thấy móp vách, bạn cãi “Lúc em lấy nó đã móp rồi”. Bãi sẽ chỉ tay vào tờ EIR: “Giấy trắng mực đen lúc anh lấy ra anh ký xác nhận cont đẹp, giờ anh làm móp anh phải đền”. Xong phim! Cãi bằng trời!
Bước 2: Quay phim, chụp ảnh có nghệ thuật
Ghi vào EIR thôi chưa đủ, phải có hình. Dặn tài xế lấy điện thoại ra chụp chỗ bị hỏng. Lưu ý cực kỳ quan trọng: Phải chụp bức ảnh thấy được vết hỏng VÀ CẢ SỐ CONTAINER (Container Number) dính chung trong một khung hình. Chụp khơi khơi cái lỗ thủng không ai công nhận đó là cont của bạn đâu.
Bước 3: Dọn dẹp có tâm (Việc của thủ kho)
Chủ doanh nghiệp hãy ra chỉ thị cho thủ kho: Rút hàng xong, bắt buộc phải làm 2 việc:
- Cầm chổi quét sạch sành sanh rác rưởi, mạt gỗ, nilon đẩy hết ra ngoài.
- Dùng búa nhổ sạch các đinh chốt (nếu có chèn lót hàng bằng pallet gỗ đóng đinh xuống sàn cont). Bãi mà thấy đinh dư nhô lên là thu tiền “nhổ đinh” cực chát.
Chỉ mất 10 phút dọn dẹp, công ty đỡ mất 500k tiền ngu. Quá hời!
Bước 4: “Cãi lý” lúc trả rỗng
Lúc tài xế chạy xe vào Depot trả cont rỗng, nhân viên bãi sẽ phát tờ EIR chiều vào (chiều trả). Nếu họ soi và ghi “Cont dơ, móp vách, thu 1 triệu”, tài xế tuyệt đối không ký ngay.
- Lôi tờ EIR chiều ra (lúc lấy hàng) ra đối chiếu: “Nè anh, lúc em lấy ở cảng đã ghi rõ móp vách rồi nhé, không phải lỗi của em”.
- Đưa hình ảnh chụp lúc nhận cont ra làm bằng chứng. 99% nhân viên bãi sẽ “quay xe” và gạch bỏ lỗi đó, không thu tiền.
4. Lời kết
Lấy lại 100% tiền cược vỏ container không phải là may mắn, mà là sự phối hợp ăn ý giữa Nhân viên chứng từ – Bác tài xế – Anh thủ kho. Chỉ cần nắm vững quy trình “Check hàng – Chụp ảnh – Quét dọn – Soi EIR”, Hãng tàu dù muốn cũng không thể moi được của bạn một cắc nào!
