Chào bạn, tôi là Trần Duy Thuận đây. Trong thanh toán quốc tế bằng Thư Tín Dụng (L/C), thời gian là ranh giới giữa việc nhận được hàng tỷ đồng hoặc mất trắng. Và khi thời gian không đứng về phía doanh nghiệp, nhiều sếp Xuất khẩu đã chọn một giải pháp “chữa cháy” đi vào lòng đất: Ép Forwarder Ký lùi ngày Vận đơn (Backdated Bill of Lading).
Đây không phải là một “thủ thuật chứng từ” như nhiều người vẫn lầm tưởng. Trong luật thương mại quốc tế, đây là hành vi Gian lận Ngân hàng (Bank Fraud)!
Kịch bản sập bẫy pháp lý thường diễn ra như sau:
Công ty bạn ký hợp đồng xuất khẩu gạo, thanh toán bằng L/C. Trên L/C quy định một ngày tử huyệt: “Latest Date of Shipment: 15/10/2026” (Hạn chót hàng phải được bốc lên tàu là ngày 15/10).
Đen đủi thay, do kẹt xe tại cảng hoặc Hãng tàu bị delay, lô gạo của bạn bị rớt tàu (Roll). Phải đến ngày 18/10, container mới thực sự được cẩu lên boong tàu.
Sếp xanh mặt, vì nếu nộp bộ chứng từ mang ngày 18/10, ngân hàng sẽ đánh lỗi bất hợp lệ (Discrepancy) và có quyền từ chối thanh toán 100%. Thế là sếp lôi Giấy cam kết (LOI) ra, năn nỉ, thậm chí đe dọa ép đại lý Forwarder: “In cho anh cái Vận đơn ghi ngày On Board là 15/10 đi, mọi rủi ro anh chịu hết!”.
Forwarder yếu bóng vía gật đầu cấp 1 tờ Vận đơn lùi ngày. Sếp mang ra ngân hàng nộp và rung đùi chờ tiền về. Nhưng ác mộng chỉ mới bắt đầu.
Tại sao lừa dối ngày On Board là tự sát?
Bạn tưởng tờ Vận đơn là do Forwarder in ra thì ghi ngày nào chả được? Sai hoàn toàn! Ngày nay, với sự phát triển của công nghệ hàng hải, khách hàng hoặc Ngân hàng chỉ cần lên các website như MarineTraffic hoặc VesselFinder, gõ tên con tàu là ra ngay lịch sử di chuyển chính xác đến từng phút.
Họ sẽ dễ dàng tra ra: “Ủa, cái tàu này ngày 15/10 vẫn đang kẹt ở Singapore, tới ngày 18/10 mới cập cảng Cát Lái (Việt Nam). Vậy tại sao trên Vận đơn (B/L) lại có dấu mộc xác nhận hàng đã lên tàu vào ngày 15/10?”.
Hậu quả tàn khốc của hành vi “Backdated B/L”
Một khi bị Ngân hàng Mở (Issuing Bank) hoặc người Mua phát hiện ra sự giả mạo này, hậu quả sẽ giáng xuống theo hiệu ứng domino:
- Ngân hàng từ chối thanh toán lập tức: Lô hàng tỷ đồng của bạn coi như mất trắng, ngân hàng không có nghĩa vụ phải thanh toán cho một bộ chứng từ giả mạo.
- Kiện tụng hình sự: Người mua có quyền kiện công ty bạn ra tòa án quốc tế tội lừa đảo. Người đứng tên ký tờ Vận đơn (Forwarder) và Giám đốc công ty xuất khẩu hoàn toàn có thể phải đối mặt với án tù.
- Bảo hiểm chối bỏ trách nhiệm: Nếu con tàu chẳng may gặp bão và chìm, hãng Bảo hiểm hàng hải (P&I) sẽ từ chối bồi thường 100% vì hợp đồng vận tải đã bị làm giả thông tin ngay từ đầu.
- Vô giá trị của Thư cam kết (LOI): Sếp ép Forwarder cấp Bill lùi ngày bằng một tờ Thư cam kết bồi thường (LOI). Nhưng theo luật pháp, một tờ cam kết bảo vệ cho một hành vi phạm pháp (gian lận ngày tháng) là vô giá trị trước tòa!
Lối thoát quang minh chính đại cho doanh nghiệp
Khi hàng bị trễ và nguy cơ vi phạm ngày “Latest Date of Shipment” trên L/C đã rõ ràng, ĐỪNG cố gắng che đậy. Hãy làm 1 trong 2 cách minh bạch sau:
A. Xin Tu chỉnh L/C (Amend L/C) từ sớm:
Ngay khi biết tàu bị delay, hãy email thẳng cho khách hàng: “Tàu delay nên hàng sẽ lên tàu ngày 18/10. Bạn vui lòng báo ngân hàng Tu chỉnh L/C (Amend L/C) lùi hạn chót giao hàng sang ngày 20/10 giúp tôi nhé”. Đa số khách hàng cần hàng sẽ đồng ý.
B. Nộp chứng từ có lỗi (Accept Discrepancy):
Cứ yêu cầu Forwarder cấp Vận đơn ĐÚNG ngày thực tế (18/10). Mang bộ chứng từ đó ra ngân hàng nộp và chấp nhận đóng phí phạt bất hợp lệ (khoảng 50 – 100 USD). Ngân hàng của bạn sẽ đánh điện sang Ngân hàng Mở hỏi: “Chứng từ trễ 3 ngày, khách hàng của anh có đồng ý nhận không?”. Nếu người mua vẫn muốn lấy hàng, họ sẽ ký chấp nhận (Accept) và bạn vẫn được thanh toán an toàn 100%.
Lời kết
Trong cuộc chơi thương mại quốc tế, Uy tín và Sự minh bạch là tài sản vô giá nhất. Một tờ Vận đơn ký lùi ngày có thể giúp bạn lách qua khe cửa hẹp của thời gian, nhưng lại đẩy cả doanh nghiệp xuống vực thẳm pháp lý. Hãy chọn cách đối mặt và đàm phán, đừng chọn cách lừa dối Ngân hàng!
