Chào bạn, tôi là Trần Duy Thuận đây. Trong vận tải đường biển quốc tế, có một cái bẫy mà khi dính phải, bạn sẽ không biết nên khóc hay nên cười. Nó không đến từ việc Hải quan phạt, không đến từ khách hàng bùng nợ, mà đến từ sự “mù mờ địa lý” của nhân viên Booking và sự trùng hợp kỳ lạ của thế giới.
Đó là bi kịch mang tên: Giao hàng đúng tên Cảng, nhưng sai… Quốc gia!
Kịch bản “Lên nhầm chuyến xe hoa” tốn kém nhất lịch sử:
Công ty bạn xuất khẩu một container đồ nội thất sang cho đối tác tại Sydney, Úc. Nhân viên Chứng từ (Docs) nhà bạn gửi email cho đại lý Forwarder yêu cầu lấy Booking Note với điểm đến (Destination) ghi cộc lốc: “Port of Sydney”.
Forwarder lên hệ thống của Hãng tàu gõ chữ “Sydney”, chọn ngay kết quả đầu tiên hiện ra và xuất Booking gửi lại cho bạn. Hàng đóng vào cont, hạ bãi, lên tàu êm ru.
30 ngày sau, khách hàng ở Úc gọi điện gào thét: “Tàu cập bến rồi mà tao tìm đỏ mắt trên hệ thống cảng Úc không thấy container của tao đâu?”.
Bạn tá hỏa kiểm tra lại tờ Vận đơn và check Tracking Hãng tàu. Sự thật phũ phàng hiện ra: Container của bạn không nằm ở Châu Đại Dương, mà nó đang yên vị tại… Cảng Sydney, tỉnh bang Nova Scotia, CANADA (Bắc Mỹ)!
Ma trận Trùng Tên Cảng – Quả bom nổ chậm của ngành Logistics
Bạn uất ức gọi điện chửi Hãng tàu. Hãng tàu lạnh lùng đáp: “Anh book đi Sydney Canada thì chúng tôi chở đến Canada, trên Vận đơn (B/L) ghi rõ ràng, anh đã xác nhận (Confirm) bản nháp (Draft B/L) rồi cơ mà?”.
Sự thật là trên thế giới, do lịch sử thuộc địa và di cư, có hàng trăm thành phố và cảng biển mang tên y hệt nhau. Dưới đây là những “cặp bài trùng” tử thần đã từng tiêu tốn hàng triệu Đô la của các công ty xuất khẩu ngây thơ:
- Sydney: Có ở Úc (Australia) và có ở Canada.
- Tripoli: Có ở Libya (Châu Phi) và có ở Lebanon (Trung Đông). Hai nơi này cách nhau cả một vùng biển Địa Trung Hải!
- San Juan: Có ở Puerto Rico (Vùng Caribbean) và có ở Argentina (Nam Mỹ).
- Georgetown: Vừa là thủ đô của Guyana (Nam Mỹ), vừa là thành phố ở Cayman Islands, lại vừa có ở Mỹ!
Cái giá phải trả cho “Một chữ sai, đi vạn dặm”
Khi container của bạn đã hạ cánh sai châu lục, bạn không có cách nào phớt lờ nó. Mọi sự cứu vãn lúc này đều “đốt tiền” khủng khiếp:
- Cước phí cứu hộ (Cross-trade Freight): Bạn phải thuê hãng tàu tại Canada bốc container đó lên một chuyến tàu khác chở ngược về Úc. Tiền cước tuyến Canada – Úc đắt gấp 2-3 lần tuyến Việt Nam – Úc.
- Tiền lưu bãi (Demurrage) tại cảng nhầm: Trong thời gian chờ làm thủ tục hải quan quá cảnh và chờ chuyến tàu mới, container cắn tiền lưu bãi tại cảng Canada mỗi ngày hàng trăm Đô la.
- Trễ hợp đồng: Khách hàng tại Úc lỡ mùa vụ kinh doanh, phạt vi phạm hợp đồng hoặc thậm chí hủy đơn hàng. Lô hàng của bạn hóa thành phế liệu trôi nổi trên biển.
“Lá bùa 5 chữ” đập tan rủi ro: Mã UN/LOCODE
Để bảo vệ túi tiền của doanh nghiệp và không bị Hãng tàu “gài bẫy”, nhân viên Xuất Nhập Khẩu BẮT BUỘC phải bỏ ngay thói quen book tàu bằng Tên Thành Phố. Hãy sử dụng Mã UN/LOCODE (United Nations Code for Trade and Transport Locations).
Đây là bộ mã chuẩn quốc tế gồm 5 ký tự (2 ký tự đầu là Mã quốc gia, 3 ký tự sau là Mã cảng) do Liên Hợp Quốc cấp phát. Mỗi cảng biển trên thế giới chỉ có DUY NHẤT một mã này.
Cách phòng ngự thực chiến:
- Thay vì dặn Forwarder: “Book cho em đi Sydney”.
- Hãy ghi rõ vào email và hợp đồng: “Book cho em đi AU SYD (Sydney, Australia)”.
- Nếu thấy Forwarder gửi Booking Note ghi CA SYD (Sydney, Canada), hãy hét lên và yêu cầu sửa ngay lập tức trước khi kéo container rỗng!
Lời kết
Ngành vận tải đường biển (Sea Freight) là một cỗ máy khổng lồ vô cảm. Nó chỉ chạy theo những dòng code và ký tự trên chứng từ. Một nhân sự giỏi không chỉ cần giỏi tiếng Anh thương mại, mà phải cực kỳ cẩn trọng với từng thông số địa lý nhỏ nhất. Đừng để một cái tên giống nhau tước đi toàn bộ lợi nhuận của cả một năm làm việc vất vả!
