Chào bạn, tôi là Trần Duy Thuận đây. Trong hơn một thập kỷ lăn lộn với nghề, tôi đã chứng kiến không ít chủ doanh nghiệp “khóc ròng” vì một email ngắn gọn từ hãng tàu vào phút chót: “We regret to inform you that the vessel voyage has been blanked” (Chúng tôi rất tiếc phải thông báo chuyến tàu đã bị hủy).
Blank Sailing không chỉ là sự chậm trễ. Nó là một cú đấm trực diện vào chuỗi cung ứng (Supply Chain), làm đứt gãy dòng tiền và uy tín của bạn với đối tác quốc tế.
Vậy thực chất Blank Sailing là chiêu bài gì của các hãng tàu? Làm sao để dự báo trước cơn bão này và tối thiểu hóa thiệt hại? Bài viết này sẽ phân tích sâu hơn những gì bạn thường đọc trên mạng.
1. Blank Sailing là gì? (Hiểu đúng bản chất)
Blank Sailing (hay Void Sailing) là thuật ngữ dùng để chỉ việc hãng tàu quyết định hủy bỏ một chuyến tàu cụ thể trong lịch trình định kỳ, hoặc bỏ qua một số cảng nhất định trong lộ trình.
Tuy nhiên, dân trong nghề cần phân biệt rõ 2 trạng thái:
- Full Blank Sailing (Hủy toàn chuyến): Con tàu hoàn toàn không khởi hành. Toàn bộ chuỗi cảng (ví dụ: Hải Phòng – Shanghai – Long Beach) đều bị ảnh hưởng. Năng lực vận tải (Capacity) của tuần đó bị xóa sổ 100%.
- Port Omission (Bỏ cảng): Tàu vẫn chạy, nhưng nó quyết định “nhảy cóc” bỏ qua cảng Hải Phòng để chạy thẳng đến Shanghai cho kịp lịch. Đây là trường hợp đau đớn nhất vì tàu vẫn đi, nhưng hàng của bạn thì ở lại.
2. Tại sao hãng tàu lại “Bùng Kèo”? (Góc nhìn Insider)
Nhiều chủ hàng cho rằng hãng tàu làm vậy là thiếu chuyên nghiệp. Nhưng dưới góc độ kinh tế học vận tải, đây là công cụ quản trị nguồn cung (Supply Management) cực kỳ sắc bén của các Liên minh hãng tàu (The Alliance, Ocean Alliance, 2M/Gemini):
a. Cân bằng Cung – Cầu (Capacity Discipline)
Sau các đợt mùa cao điểm (Peak Season) như Tết Nguyên Đán hay Golden Week (Tuần lễ vàng Trung Quốc), nhu cầu hàng hóa giảm sâu. Nếu tàu vẫn chạy với chỉ 40% hàng, hãng tàu sẽ lỗ nặng chi phí nhiên liệu và cảng phí. Hủy chuyến giúp họ cắt lỗ ngay lập tức.
b. Giữ giá cước (Rate Restoration)
Đây là lý do tế nhị nhưng thực tế. Khi giá cước biển (Ocean Freight) lao dốc, các hãng tàu sẽ đồng loạt Blank Sailing để tạo ra sự khan hiếm chỗ nhân tạo (Artificial Shortage). Khi cung < cầu, giá cước sẽ tự động bật tăng trở lại hoặc ít nhất là ngừng rơi.
c. Phục hồi lịch trình (Schedule Recovery)
Nếu tàu bị kẹt tại cảng Los Angeles 10 ngày do tắc nghẽn (Congestion), nó sẽ không thể quay về Châu Á kịp để bắt đầu chuyến tiếp theo. Hãng tàu buộc phải hủy chuyến tiếp theo đó để con tàu có thời gian quay về đúng quỹ đạo (Reset cycle).
3. Thiệt hại kinh tế: Bài toán không của riêng ai
Khi Blank Sailing xảy ra, chi phí không chỉ dừng lại ở việc trễ hàng. Hãy cùng tôi bóc tách các khoản “phí ẩn” mà bạn phải gánh:
| Loại chi phí | Mô tả chi tiết |
|---|---|
| Demurrage & Storage | Container đã hạ bãi chờ xuất nhưng tàu không đến. Phí lưu bãi và lưu container tại cảng sẽ bắt đầu tính ngay khi hết free time. Hãng tàu thường từ chối waiver (miễn) phí này với lý do “bất khả kháng”. |
| Detention (Lưu vỏ) | Nếu bạn biết tin tàu hủy trước khi hạ bãi, bạn giữ xe container nằm chờ tại kho riêng. Phí lưu xe/lưu vỏ lúc này doanh nghiệp phải trả cho nhà xe. |
| Chi phí vốn & Dòng tiền | Hàng trễ 2 tuần nghĩa là tiền thanh toán từ khách hàng về chậm 2 tuần. Với các lô hàng giá trị cao, lãi suất ngân hàng cho 2 tuần đó là con số không nhỏ. |
| Phạt hợp đồng & Mất uy tín | Nguy cơ bị phạt chargeback (với hàng đi siêu thị Mỹ/EU) hoặc hủy đơn hàng nếu lỡ mùa vụ (ví dụ: hàng Giáng sinh đến nơi vào tháng 1). |
4. Chiến lược ứng phó đỉnh cao cho Chủ hàng (Shipper)
Chúng ta không thể cấm hãng tàu hủy chuyến, nhưng chúng ta có thể “lái lụa” để giảm thiểu va chạm. Dưới đây là 4 chiến lược từ kinh nghiệm thực chiến của tôi:
Chiến lược 1: Đa dạng hóa danh mục Hãng tàu (Don’t put all eggs in one basket)
Đừng bao giờ ký hợp đồng hoặc dồn toàn bộ volume cho duy nhất một Liên minh tàu (Alliance). Ví dụ: Nếu bạn đi hết hàng cho COSCO và OOCL, khi liên minh Ocean Alliance quyết định cắt tải, bạn chết đứng.
Giải pháp: Hãy chia tỷ lệ booking: 50% cho Ocean Alliance, 30% cho THE Alliance, và 20% cho 2M (hoặc Gemini sắp tới).
Chiến lược 2: Quản trị tồn kho an toàn (Safety Stock Management)
Trong giai đoạn thị trường biến động, khái niệm JIT (Just-in-Time) có thể là con dao hai lưỡi. Hãy tăng lượng tồn kho an toàn và cộng thêm Lead Time dự phòng (7-14 ngày) vào kế hoạch đặt hàng. Thà hàng nằm kho ta còn hơn nằm vật vờ ở cảng trung chuyển.
Chiến lược 3: Sử dụng dịch vụ “Premium/Guaranteed”
Khi Blank Sailing xảy ra, số lượng chỗ (Space) trở nên cực kỳ khan hiếm. Các lô hàng đi cước FAK (Freight All Kinds – cước thường) sẽ là đối tượng đầu tiên bị rớt lại (Roll-over).
Mẹo: Nếu hàng gấp, hãy chấp nhận trả cước Premium hoặc Diamond Tier (có cam kết “No Roll”) để đảm bảo hàng được ưu tiên xếp lên con tàu kế tiếp đầu tiên.
Chiến lược 4: Tận dụng sức mạnh của Master Consolidator
Các Forwarder lớn (Master Loader) thường nắm giữ “Allocation” (chỗ cố định) trên nhiều tàu khác nhau. Khi hãng A hủy, họ có quyền switch (chuyển) hàng của bạn sang hãng B nhanh hơn bạn tự đi năn nỉ hãng tàu. Đây là lúc vai trò của Forwarder thể hiện rõ nhất.
💡 Mẹo nhỏ của Trần Duy Thuận:
Hãy đăng ký nhận bản tin (Newsletter) trực tiếp từ website của các hãng tàu lớn hoặc theo dõi các trang tin như The Loadstar, JOC. Thông báo Blank Sailing thường được công bố trước 2-3 tuần. Biết sớm 1 ngày là bạn đã đi trước đối thủ cả một dặm trong việc tìm phương án thay thế.
Kết luận: Blank Sailing là một phần tất yếu của cuộc chơi Logistics hiện đại. Thay vì lo lắng, hãy trang bị cho doanh nghiệp những phương án dự phòng (Back-up) vững chắc. Sự linh hoạt chính là “vắc-xin” tốt nhất cho chuỗi cung ứng của bạn.
📚 Nguồn tham khảo chuyên sâu:
- DHL Global Forwarding. Blank sailing
- Linerlytica (2025). Weekly Market Pulse & Capacity Reports.
- Sea-Intelligence. Global Liner Performance & Blank Sailings Analysis.
