Chào bạn, tôi là Trần Duy Thuận đây. Trong kinh doanh quốc tế, việc đối tác nước ngoài ưu ái gửi tặng thêm vài sản phẩm mẫu, catalogue, hay một thùng phụ tùng thay thế (Spare parts) là chuyện rất bình thường. Nhưng chính “lòng tốt” nhiệt tình này lại là mầm mống cho một trong những cái bẫy oan uổng nhất tại Chi cục Hải quan.
Rất nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã phải nộp phạt hàng chục triệu đồng, bị tịch thu hàng hóa, thậm chí dính án “Buôn lậu”, chỉ vì… nhận quà tặng mà không báo cáo!
Kịch bản “Làm ơn mắc oán” thường diễn ra như sau:
Bạn đặt mua 100 cái máy bơm nước từ xưởng Trung Quốc. Xưởng làm ăn rất sòng phẳng, họ bỏ thêm vào container 5 cái máy bơm dư và 1 thùng linh kiện ốc vít để hỗ trợ bạn bảo hành sau này. Vì là hàng “cho không”, xưởng KHÔNG ghi 5 cái máy và thùng linh kiện này vào Hóa đơn thương mại (Commercial Invoice) và Phiếu đóng gói (Packing List).
Nhân viên Chứng từ (Docs) nhà bạn thấy giấy tờ ghi 100 cái máy, cứ thế lên phần mềm truyền tờ khai Hải quan đúng 100 cái.
Đen đủi thay, tờ khai rớt vào Luồng Đỏ. Cán bộ Hải quan cắt seal, lôi hàng ra đếm thực tế được 105 cái và 1 thùng linh kiện lạ.
Bạn vội vàng cười xòa giải thích: “Dạ sếp ơi, 5 cái máy đó là xưởng họ tặng kèm không tính tiền, công ty em không hề mua chui!”.
Nhưng Hải quan sẽ lạnh lùng chốt hạ: “Tặng hay mua tôi không cần biết. Hàng thực tế có mà trên Tờ khai không có, tức là anh đang có hành vi gian lận, khai báo sai số lượng để trốn thuế!”. Và bùm! Biên bản vi phạm hành chính được lập ngay lập tức.
Bản chất của Hải quan: “Miễn phí” không có nghĩa là “Vô hình”
Lỗi sai lớn nhất của các nhà Nhập khẩu là nhầm lẫn giữa Giá trị Thanh toán và Giá trị Hải quan.
Với bạn, món hàng đó “Miễn phí” (Free of Charge – FOC) vì bạn không phải chuyển tiền cho xưởng. Nhưng với Hải quan, bất kỳ vật thể vật lý nào vượt qua biên giới đều mang Trị giá Hải quan và chịu sự quản lý của Nhà nước. Ngay cả khi đó là hàng mẫu phi mậu dịch (H11), nó vẫn phải được định giá để đóng thuế. Việc không khai báo đồng nghĩa với hành vi qua mặt cơ quan chức năng.
Tuyệt chiêu “FOC”: Ép xưởng ghi đúng luật lên Chứng từ
Để không trở thành nạn nhân của “lòng tốt”, bộ phận Mua hàng (Purchasing) phải quán triệt ngay nguyên tắc này với đối tác nước ngoài: Có bao nhiêu hàng trong container, phải có bấy nhiêu dòng trên Invoice và Packing List!
Nếu xưởng muốn tặng hàng, hãy yêu cầu họ khai báo trên Invoice theo cách sau:
- Vẫn liệt kê mặt hàng được tặng (Ví dụ: Water Pump – Spare parts).
- Vẫn áp một mức giá danh nghĩa (Ví dụ: Unit Price: $5/pcs).
- CÂU CHÚ THÍCH SINH TỬ: Ở bên dưới dòng hàng đó, yêu cầu xưởng ghi rõ dòng chữ: “FOC (Free of Charge). Value for customs purpose only” (Hàng tặng không thu tiền. Giá trị này chỉ dùng để khai báo Hải quan).
Khi có chứng từ này, nhân viên Docs sẽ tự tin truyền tờ khai: Lô hàng mua chính mở mã A11, còn lô hàng tặng kèm mở tờ khai phi mậu dịch H11 (hoặc khai chung nhưng đánh dấu FOC tùy quy định chi cục). Lúc này, bạn vẫn phải nộp thuế cho món hàng tặng, nhưng bạn tuyệt đối an toàn trước pháp luật!
Giải pháp “Cứu mạng”: Quyền Xem trước hàng hóa (Điều 33 Luật Hải quan)
Trường hợp xưởng bên kia làm ăn lôm côm, thích nhét quà lúc nào thì nhét mà không thèm báo trước cho bạn biết thì sao? Sai lệch 1 kiện hàng cũng bị phạt.
Nếu bạn có linh cảm (hoặc biết thừa) đối tác hay giao dư hàng, ĐỪNG VỘI TRUYỀN TỜ KHAI CHÍNH THỨC! Hãy sử dụng đặc quyền theo Điều 33 Luật Hải quan 2014:
“Người khai hải quan được xem trước hàng hóa, lấy mẫu hàng hóa dưới sự giám sát của công chức hải quan trước khi khai hải quan để bảo đảm việc khai hải quan được chính xác.”
Bạn chỉ cần làm một cái Đơn xin xem trước hàng hóa gửi Chi cục Hải quan. Cán bộ sẽ ra mở container cho bạn đếm lại toàn bộ từ A-Z. Có bao nhiêu dư thừa, bạn ghi nhận lại hết, sau đó mới về văn phòng lên tờ khai. Cách này tốn thêm chút thời gian và phí nâng hạ container, nhưng nó cứu bạn khỏi một án phạt khổng lồ và giữ sạch hồ sơ tín nhiệm của công ty!
Lời kết
Trong Logistics và Hải quan, sự minh bạch là chiếc khiên vững chắc nhất. Đừng để tâm lý “tham bát bỏ mâm” hay sự chủ quan trước những món quà miễn phí đánh sập uy tín của doanh nghiệp. Hãy đào tạo lại đội ngũ Mua hàng (Purchasing) và Chứng từ (Docs) để biến mọi lô hàng thành một “pháo đài” pháp lý bất khả xâm phạm!
