Chào bạn, tôi là Trần Duy Thuận đây. Trong chuỗi cung ứng XNK, khâu bốc xếp hàng hóa tại xưởng (Stuffing) thường được giao phó cho đội ngũ công nhân bốc vác. Quy trình của họ rất đơn giản: Xe đầu kéo chở một container rỗng từ bãi (Depot) về xưởng, công nhân mở cửa ra, lấy chổi quét dọn qua loa thấy sạch sẽ là tấp hàng lên luôn.
Chính sự cẩu thả và thiếu hiểu biết này đã giăng ra một cái bẫy tàn khốc, nuốt chửng hàng tỷ đồng của các doanh nghiệp xuất khẩu Nông sản (Gạo, Cà phê, Hạt điều), May mặc và Đồ gỗ.
Kịch bản đẫm nước mắt thường diễn ra như sau:
Bạn xuất khẩu 20 tấn hạt điều sang Châu Âu. Công nhân đóng hàng vào một container 20 feet nhìn bề ngoài khá cũ kỹ nhưng bên trong vẫn khô ráo.
Tàu lênh đênh trên biển 30 ngày, đi ngang qua Ấn Độ Dương thì gặp bão lớn. Sóng đánh phủ trùm lên nóc container. Nước biển thấm qua một “lỗ mọt” (pinhole) rỉ sét nhỏ bằng đầu tăm trên nóc cont mà mắt thường không để ý thấy.
Hàng cập cảng Rotterdam (Hà Lan), khách hàng cắt seal mở cửa container ra thì ngã ngửa: Hàng hóa ngấm nước biển mốc xanh mốc đỏ, bốc mùi hôi thối, hư hỏng 100%.
Bạn điềm tĩnh lôi Hợp đồng Bảo hiểm hàng hóa ra để đòi bồi thường. Nhưng chờ đã, ác mộng bây giờ mới thực sự bắt đầu!
Cú lật mặt phũ phàng của Công ty Bảo hiểm
Chuyên gia giám định (Surveyor) của hãng Bảo hiểm đến hiện trường. Họ trèo lên nóc container, chụp ảnh cái “lỗ mọt” rỉ sét đó, lập biên bản và gửi cho bạn một thông báo lạnh lùng: “TỪ CHỐI BỒI THƯỜNG!”.
Lý do? Theo Bộ điều khoản Bảo hiểm Hàng hóa Quốc tế (ICC), có một điều khoản loại trừ (Exclusion) ghi rất rõ:
“Bảo hiểm không bồi thường cho những tổn thất gây ra do việc sử dụng phương tiện vận chuyển hoặc container không đủ điều kiện an toàn (unseaworthiness), nếu Người được bảo hiểm biết về tình trạng đó vào thời điểm bốc hàng.”
Nói một cách dễ hiểu: Vỏ container là tài sản của Hãng tàu, nhưng khi bạn ký nhận tờ EIR (Phích giao nhận container) và bốc hàng vào đó, TỨC LÀ BẠN ĐÃ CHẤP NHẬN TÌNH TRẠNG CỦA NÓ. Trách nhiệm kiểm tra container thủng dột hay không thuộc về chủ hàng (người đóng hàng), chứ không phải Hãng tàu hay Bảo hiểm!
Tuyệt chiêu “Căn Buồng Tối” – Bí kíp sinh tồn của Thủ kho
Để không trở thành nạn nhân của những “lỗ mọt”, thủ kho và Ops hiện trường BẮT BUỘC phải thực hiện thao tác kiểm tra này trước khi cho công nhân bốc thùng hàng đầu tiên:
Bước 1: Tuyệt chiêu Căn buồng tối (Light Leak Test)
Hãy yêu cầu một người bước vào sâu bên trong container. Đóng chặt hai cánh cửa lại (nhớ để một người đứng ngoài canh để tránh bị nhốt).
Đứng trong bóng tối hoàn toàn khoảng 10 giây để mắt quen với bóng tối. Sau đó, nhìn rà soát một vòng quanh vách, nóc và sàn container.
👉 Kết quả: Nếu có bất kỳ tia sáng nào lọt qua (dù chỉ nhỏ bằng cây kim), chứng tỏ container đó bị thủng. Lập tức YÊU CẦU ĐỔI CONTAINER KHÁC hoặc gọi Hãng tàu đến vá (Patching) ngay lập tức!
Bước 2: Kiểm tra khứu giác (Mùi hóa chất)
Container được dùng chung bởi hàng vạn người. Chuyến trước nó có thể chở hóa chất độc hại, phân bón hoặc da thuộc bốc mùi. Nếu bạn đóng lô hàng quần áo hoặc thực phẩm vào một container có mùi lạ, hàng của bạn sẽ bị ám mùi và bị khách hàng từ chối nhận. Thấy có mùi nồng nặc? Đổi cont ngay!
Checklist 7 điểm (7-Point Inspection) chuẩn quốc tế
Ngoài test ánh sáng và mùi, hãy kiểm tra nhanh 7 điểm vật lý sau:
- Gầm (Undercarriage): Có thanh dầm nào bị gãy, biến dạng không?
- Cửa (Doors): Ron cao su (Gioăng) quanh cửa có bị rách không? (Nước biển rất hay tạt vào qua ron cửa bị rách). Bản lề có chắc chắn không?
- Vách phải (Right wall) & Vách trái (Left wall): Có lỗ thủng hay vết vá tạm bợ không?
- Mặt trước (Front wall): Kiểm tra các khe thông gió.
- Nóc (Roof): Đây là nơi dễ bị cẩu đụng trúng gây xước xát và rỉ sét tạo lỗ mọt nhất.
- Sàn (Floor): Sàn gỗ có bị thủng, mục nát, trồi đinh hay đọng dầu nhớt không?
Lớp giáp bảo vệ cuối cùng: Giấy Kraft & Hút ẩm
Kể cả khi container hoàn hảo, nhiệt độ chênh lệch giữa ngày và đêm trên biển vẫn tạo ra hiện tượng “Mồ hôi container” (Container Sweat). Hơi nước ngưng tụ trên nóc sẽ nhỏ giọt xuống hàng hóa.
Để chống lại hiện tượng này, hãy đầu tư thêm vài trăm ngàn đồng để:
– Treo các Túi hút ẩm (Desiccant bags) loại 1kg quanh vách container.
– Trải Giấy Kraft, hoặc lót màng bọc nilon, bạt lót (Liner bag) che phủ toàn bộ nóc và thành hàng hóa để hứng nước nhỏ giọt.
Lời kết
Trong vận tải đường biển, nước biển và độ ẩm là những kẻ thù thầm lặng và nguy hiểm nhất. Đừng tiếc 5 phút kiểm tra vỏ container, đừng tiếc vài trăm ngàn mua túi hút ẩm để rồi đánh đổi bằng sinh mạng của cả một lô hàng tỷ đồng. Hãy huấn luyện lại đội ngũ công nhân đóng hàng của bạn ngay hôm nay, trước khi mọi chuyện quá muộn!
