Chào bạn, tôi là Trần Duy Thuận đây. Trong mảng thủ tục Hải quan, có một lỗi nghiệp vụ mà ngay cả những nhân viên Docs làm nghề 2-3 năm vẫn có thể sập bẫy. Đó là trường hợp: Bộ chứng từ hoàn hảo 100%, hàng hóa xuất xứ chuẩn 100%, nhưng Hải quan vẫn BÁC BỎ C/O (Giấy chứng nhận xuất xứ) và truy thu thuế.
Nguyên nhân? Do con tàu chở hàng… đi lòng vòng ghé qua cảng nước khác!
Kịch bản “tức tưởi” thường diễn ra như sau:
Bạn nhập một lô mỹ phẩm từ Hàn Quốc về Việt Nam. Bạn cẩn thận xin C/O Form AK để được hưởng mức thuế nhập khẩu 0%.
Vì muốn tiết kiệm tiền cước, Forwarder book cho bạn một chuyến tàu có lịch trình trung chuyển (Transit). Tàu xuất phát từ cảng Busan (Hàn Quốc), chạy qua cảng Hong Kong nằm chờ 3 ngày để đổi sang một con tàu khác, rồi mới chạy tiếp về Cát Lái.
Hàng về, bạn tự tin kẹp tờ C/O Form AK nộp cho Hải quan. Vị cán bộ lôi tờ Vận đơn (Bill of Lading) ra soi và lạnh lùng phán: “Lô hàng này quá cảnh qua Hong Kong. Bác bỏ C/O! Đóng thuế nhập khẩu 20% ngay!”.
Bạn bàng hoàng: “Ơ hay, tàu chạy vòng vèo là do Hãng tàu sắp xếp, hàng của em vẫn nguyên đai nguyên kiện từ Hàn Quốc mà, sao lại phạt em?”. Câu trả lời nằm ở một quy tắc cực kỳ nghiêm ngặt: Quy tắc Vận chuyển trực tiếp (Direct Consignment Rule).
Giải mã nỗi sợ của Hải quan: “Quy tắc Vận chuyển trực tiếp”
Tại sao Hải quan lại làm khó bạn? Hãy đặt mình vào vị trí của họ.
Lô hàng của bạn nằm chình ình tại cảng Hong Kong suốt 3 ngày. Dựa vào đâu Hải quan Việt Nam tin rằng trong 3 ngày đó, container của bạn không bị mở ra, không bị rút ruột, và không bị tráo đổi bằng một lô mỹ phẩm giả mạo xuất xứ từ nước khác nhét vào?
Chính vì nỗi lo “Đánh tráo xuất xứ” này, các Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) đều có chung một điều kiện tiên quyết: Hàng hóa phải được vận chuyển TRỰC TIẾP từ nước xuất khẩu sang nước nhập khẩu. Nếu có quá cảnh qua nước thứ 3, bạn bắt buộc phải chứng minh được hàng hóa giữ nguyên trạng.
Nếu không chứng minh được, C/O của bạn coi như đồ bỏ đi!
Bùa hộ mệnh số 1: Vận đơn Chở Suốt (Through Bill of Lading)
Tuyệt chiêu đơn giản nhất để vượt qua ải này nằm ngay trên tờ Vận đơn (B/L) của bạn.
Khi book tàu có chuyển tải (Transit), bạn BẮT BUỘC phải yêu cầu Hãng tàu / Forwarder cấp Vận đơn chở suốt (Through Bill of Lading).
Dấu hiệu nhận biết Vận đơn chở suốt hợp lệ:
- Cảng xếp hàng (Port of Loading) ghi rõ: Busan, Korea.
- Cảng dỡ hàng (Port of Discharge) ghi rõ: Cat Lai, Vietnam.
- Số Container và Số Seal không thay đổi từ đầu đến cuối.
Khi có tờ Bill này, bạn đang nói với Hải quan rằng: “Tuy tàu có ghé Hong Kong, nhưng Hãng tàu chịu trách nhiệm xuyên suốt từ Hàn Quốc về Việt Nam. Container chưa từng bị mở nắp hay thay đổi kẹp chì!”. Đa số các Chi cục Hải quan sẽ chấp nhận bằng chứng này để cho qua C/O.
Bùa hộ mệnh số 2: Giấy Xác Nhận Không Thay Đổi (Non-Manipulation Certificate)
Trong một số trường hợp rủi ro cao hơn: Hàng của bạn là hàng lẻ (LCL), phải dỡ ra khỏi container tại cảng Hong Kong để gom chung với các hàng khác, hoặc phải lưu kho chờ tàu tiếp theo. Lúc này, “Vận đơn chở suốt” là KHÔNG ĐỦ!
Hải quan Việt Nam sẽ yêu cầu bạn nộp “Giấy xác nhận hàng hóa chưa qua gia công, biến cải” (Non-Manipulation Certificate) do chính cơ quan Hải quan tại nước quá cảnh (Hong Kong) cấp.
Cách xin giấy này:
- Bạn không thể tự xin được. Hãy yêu cầu Đại lý của Forwarder (Agent) tại cảng Hong Kong làm việc với Hải quan sở tại.
- Giấy này chứng nhận: Lô hàng chỉ nằm lưu kho dưới sự giám sát của Hải quan Hong Kong và không hề bị bóc dỡ, gia công hay thay đổi bản chất.
- Lưu ý đẫm máu: Phí xin giấy này tại cảng transit thường không hề rẻ (từ vài chục đến hàng trăm USD). Bạn phải tính toán xem tiền giảm thuế từ C/O có bù đắp nổi tiền xin giấy hay không!
Lời kết
Tiết kiệm vài chục đô la cước tàu trung chuyển nhưng có thể làm bạn mất hàng tỷ đồng tiền thuế ưu đãi. Nhân viên Chứng từ (Docs) khi nhận lịch tàu (Routing) từ Forwarder phải luôn đặt câu hỏi: “Tàu có chạy Direct không? Nếu Transit thì có cấp được Through Bill of Lading không?”.
Hãy làm việc bằng sự cẩn trọng tối đa. Đừng để tờ C/O quyền lực trở thành tờ giấy lộn chỉ vì lịch trình của một con tàu!
