Chào bạn, tôi là Trần Duy Thuận đây. Nếu bạn là lính mới tò te bắt đầu nhập khẩu hàng lẻ (LCL) từ Trung Quốc về Việt Nam, chắc chắn 90% bạn sẽ sập cái bẫy ngọt ngào mang tên: Cước biển 0 đồng (Zero Freight) hoặc thậm chí là Cước âm (Negative Freight).
Kịch bản kinh điển diễn ra như sau:
Bạn mua 3 khối (3 CBM) phụ kiện điện thoại từ Thâm Quyến theo điều kiện CIF (Nhà cung cấp bao luôn tiền cước biển về tới Cát Lái).
Thằng xưởng bên Trung Quốc vỗ ngực: “Bên tao có đại lý vận chuyển siêu rẻ, cước biển tao tặng mày luôn, 0 USD/khối!”.
Bạn sướng rơn: “Ôi xưởng này làm ăn uy tín quá, bao luôn cước biển, thế là mình tiết kiệm được mớ tiền!”.
Và rồi, hàng cập cảng Cát Lái. Đại lý Forwarder tại Việt Nam (đối tác của đầu Trung Quốc) gửi cho bạn tờ Giấy báo hàng đến (Arrival Notice) kèm theo hóa đơn Local Charges (Phụ phí tại cảng đích). Bạn nhìn tờ hóa đơn mà “huyết áp tăng xông”:
- Phí D/O (Lệnh giao hàng): 50 USD
- Phí Handling (Phí làm hàng): 50 USD
- Phí CFS (Phí bốc xếp kho hàng lẻ): 40 USD/khối x 3 = 120 USD
- Phí vệ sinh cont, phí CIC…: 50 USD
- Tổng cộng: Sương sương 270 USD cho 3 khối hàng!
Lúc này, bạn biết mình đã bị “lùa gà” thì mọi chuyện đã rồi. Không đóng tiền thì không lấy được Lệnh giao hàng (D/O) để mang hàng về. Vậy bản chất của cú lừa này là gì?
Bản chất của Bẫy Cước 0 Đồng / Cước Âm
Trong ngành Logistics, không có cái gì là miễn phí! Con tàu biển đốt hàng tấn dầu mỗi ngày, không ai chở không công cho bạn 3 khối hàng từ Trung Quốc về Việt Nam cả.
Bí mật nằm ở trò chơi “Profit Share” (Chia sẻ lợi nhuận) giữa Đại lý Forwarder xuất khẩu và Đại lý Forwarder nhập khẩu:
- Tại đầu Xuất (Trung Quốc): Để giành giật khách hàng (xưởng TQ), Forwarder TQ sẵn sàng chào giá cước biển là 0 USD, hoặc thậm chí trả ngược lại tiền cho xưởng TQ (gọi là Cước âm – Negative Freight). Xưởng TQ thấy rẻ quá nên book luôn.
- Tại đầu Nhập (Việt Nam): Forwarder TQ gom hàng lên tàu, sau đó gửi danh sách cho Đại lý (Forwarder VN) kèm theo chỉ thị: “Tao bán cước 0 đồng rồi, hàng về tới Việt Nam mày cứ thẳng tay ‘chém đẹp’ Local Charges thằng nhận hàng (Consignee) cho tao. Thu được bao nhiêu, anh em mình cưa đôi!”.
👉 Kết quả: Người mua hàng (Chính là bạn) trở thành “chú cừu non” gánh toàn bộ chi phí cước biển thực tế (được đội lốt dưới dạng Local Charges siêu cao) và nuôi béo cả 2 ông Forwarder.
Tại sao bạn không thể cãi lại Forwarder đầu Việt Nam?
Rất nhiều khách hàng vác mặt lên văn phòng Forwarder đập bàn cãi: “Local Charges thị trường thu có 100 USD, sao tụi mày thu tao 270 USD? Tụi mày ăn cướp à?”.
Forwarder VN chỉ mỉm cười đáp: “Dạ thưa anh, anh mua hàng điều kiện CIF, tức là anh để cho xưởng TQ toàn quyền chọn bên vận chuyển. Đại lý đầu TQ chỉ định bên em thu mức phí này, anh không đóng thì em không giao D/O. Anh giỏi thì đi mà cãi nhau với thằng bán hàng bên TQ ấy!”.
Bạn quay sang chửi xưởng TQ, xưởng TQ chối bay: “Tao bao cước biển thôi, còn phí Local Charges tại Việt Nam mày phải tự chịu chứ, quy tắc Incoterms nó thế mà!”. Thêm một lần cay đắng!
Tuyệt chiêu 3 Bước để không bao giờ bị “vặt lông”
Để sống sót trong thị trường hàng lẻ LCL, anh em nhập khẩu phải nằm lòng 3 nguyên tắc thép sau đây:
Bước 1: Giành quyền làm chủ (Chuyển sang mua EXW hoặc FOB)
Đừng bao giờ giao “mạng sống” của mình cho xưởng Trung Quốc. Hãy mua hàng với điều kiện FOB (Giao lên tàu) hoặc EXW (Giao tại xưởng). Sau đó, bạn tự liên hệ với một Forwarder tại Việt Nam (như công ty của Trần Duy Thuận chẳng hạn) để book tàu. Khi bạn là người trả cước biển, Forwarder VN sẽ phải báo giá Local Charges cực kỳ sát giá thị trường để cạnh tranh, không ai dám chém bạn.
Bước 2: Nếu bắt buộc phải mua CIF, hãy đòi “Destination Charges”
Nếu xưởng TQ khăng khăng đòi bán CIF (bao cước), hãy bảo nó: “Ok, mày bao cước biển. Nhưng mày phải bắt Forwarder của mày gửi bảng Destination Charges (Local Charges tại cảng đích VN) cho tao xem TRƯỚC khi tao ký hợp đồng/chuyển tiền”.
Khi cầm bảng phí đó, bạn đưa cho các Forwarder VN check xem phí đó là bình thường hay bị “thổi giá”. Nếu nó đội lên quá cao, hãy bắt xưởng TQ đổi bên vận chuyển.
Bước 3: So sánh “Tổng chi phí” (Total Landed Cost)
Đừng nhìn vào cước biển rẻ mà mờ mắt. Bài toán kinh doanh phải tính bằng: Giá mua hàng + Cước biển + Local charges + Thuế nhập khẩu. Hãy cộng tất cả lại, phương án nào ra tổng tiền thấp nhất thì chốt!
Lời kết
Bẫy cước 0 đồng là một bài học đắt giá về việc “tham bát bỏ mâm” trong thương mại quốc tế. Hãy luôn nhớ: Forwarder là những chuyên gia tính toán, họ không bao giờ làm từ thiện. Sự chủ động trong việc kiểm soát phương thức vận chuyển chính là lá chắn tốt nhất bảo vệ lợi nhuận của bạn.
