Chào bạn, tôi là Trần Duy Thuận đây. Trong ngành vận tải đường bộ (Trucking), kẻ thù lớn nhất bào mòn lợi nhuận không phải là giá xăng dầu, cũng không phải phí cầu đường, mà chính là “Deadhead Miles” (Số dặm chạy rỗng).
Thống kê cho thấy, tại thị trường logistics Việt Nam, tỷ lệ xe tải chạy rỗng chiều về lên tới 50-70%. Điều này đồng nghĩa với việc: Khi bạn thuê một chiếc xe chở hàng từ TP.HCM đi Hà Nội giá 30 triệu đồng, thực chất bạn đang phải “gánh” luôn chi phí cho chiếc xe đó chạy không về lại TP.HCM.
Vậy làm sao để cắt giảm sự lãng phí khổng lồ này? Câu trả lời nằm ở chiến lược Backhaul Logistics (Logistics Chiều Về). Bài viết này sẽ đi sâu vào cách vận hành và chiến thuật khai thác backhaul để giảm tới 40% chi phí vận tải.
Backhaul Logistics là gì?
Backhaul (Chiều về) là chuyến đi quay trở lại điểm xuất phát của phương tiện vận tải sau khi đã hoàn thành nhiệm vụ giao hàng ở chiều đi (Headhaul).
Backhaul Logistics là quá trình lập kế hoạch, điều phối và tìm kiếm hàng hóa để lấp đầy phương tiện trong chuyến về này, thay vì để xe chạy rỗng (Empty Return).
Ví dụ thực tế trên tuyến Bắc – Nam:
- Chiều đi (Headhaul): Xe Container chở Hàng tiêu dùng (FMCG), Điện tử từ các KCN tại Bình Dương đi tiêu thụ tại Hà Nội. Đây là chiều chính, giá cước cao, chịu trách nhiệm gánh toàn bộ chi phí cố định.
- Chiều về (Backhaul): Tại Hà Nội/Hưng Yên, thay vì chạy xe không về, tài xế tìm kiếm các đơn hàng Nông sản, Vật liệu xây dựng hoặc Phế liệu giấy để chở ngược vào Nam. Đây là chiều phụ, giá cước cực rẻ.
Tại sao giá cước Backhaul lại rẻ đến mức “giật mình”?
Nhiều chủ hàng thắc mắc: “Cùng quãng đường 1.700km, tại sao chiều đi 30 triệu mà chiều về chỉ có 10-15 triệu?”. Đây là bài toán định phí (Pricing Strategy):
- Chi phí chìm (Sunk Costs): Nhà xe đã tính toán khấu hao xe, lương tài xế, bảo hiểm vào giá cước chiều đi (Headhaul) rồi. Tức là chiều đi đã “nuôi” đủ chiếc xe.
- Lợi nhuận biên (Marginal Profit): Ở chiều về, nhà xe chỉ cần thu đủ tiền dầu (nhiên liệu) và thêm một chút công là đã có lãi so với việc chạy không. Do đó, họ sẵn sàng chấp nhận mức giá rất thấp (thậm chí bằng 40-50% giá chiều đi) để vợt khách.
=> Cơ hội cho chủ hàng: Nếu hàng hóa của bạn không quá gấp và nằm trên luồng tuyến “chiều về” của các đội xe lớn, bạn có quyền đàm phán mức giá cực tốt.
Chiến thuật vận hành: Từ “Hai điểm” đến “Tam giác vận tải”
Backhaul không đơn thuần là đi A đến B rồi về A. Các chuyên gia logistics lão luyện sử dụng kỹ thuật Triangulation (Vận tải tam giác) để tối ưu hóa triệt để.
Mô hình A-B-A (Cổ điển)
Xe đi từ Kho A -> Giao hàng Kho B -> Chạy rỗng về lại Kho A. (Hiệu suất 50%).
Mô hình Triangulation (A-B-C-A)
Đây là cách các công ty vận tải lớn giảm tỷ lệ chạy rỗng xuống dưới 10%:
- Chặng 1: Xe chở hàng từ TP.HCM (A) -> Giao tại Đà Nẵng (B).
- Chặng 2: Thay vì về ngay, xe chạy một đoạn ngắn sang Quảng Nam (C) để bốc hàng Gỗ/Nông sản.
- Chặng 3: Chở hàng từ Quảng Nam (C) -> Về trả hàng tại Đồng Nai (gần A).
Kết quả: Xe luôn có hàng trên 90% quãng đường di chuyển.
Những thách thức “xương xẩu” khi làm Backhaul
Lý thuyết thì hay, nhưng thực tế việc ghép hàng chiều về cực kỳ khó khăn do các yếu tố sau:
a. Sự lệch pha về thời gian (Timing Mismatch)
Xe giao hàng xong lúc 10h sáng, nhưng hàng chiều về lại chỉ sẵn sàng lúc 4h chiều hoặc ngày hôm sau.
Câu hỏi đặt ra: Tài xế có chịu nằm chờ 6-12 tiếng không? Chi phí lưu xe chờ đợi có cao hơn lợi nhuận chuyến backhaul mang lại không?
b. Không tương thích loại thiết bị (Equipment Mismatch)
Đây là lỗi phổ biến nhất.
– Chiều đi: Bạn chở Sữa/Thuốc men cần xe thùng kín, sạch sẽ, chạy máy lạnh (Reefer Truck).
– Chiều về: Hàng có sẵn lại là Sắt thép, Phế liệu hoặc Nông sản tươi dính đất cát.
=> Bạn không thể dùng xe lạnh đắt tiền để chở phế liệu được. Sự lệch pha này khiến nhiều xe lạnh đành chấp nhận chạy rỗng về.
c. Mất cân bằng cung cầu vùng miền (Trade Imbalance)
Tại Việt Nam, luồng hàng từ Nam ra Bắc (Hàng công nghiệp, tiêu dùng) thường lớn hơn luồng hàng từ Bắc vào Nam. Điều này dẫn đến tình trạng: Hàng chiều đi (Nam-Bắc) luôn khan hiếm xe, giá cao; trong khi Chiều về (Bắc-Nam) lại dư thừa xe, tranh nhau hàng, giá rớt thê thảm.
4 Bí quyết để chủ hàng “săn” được giá Backhaul rẻ
Nếu bạn là doanh nghiệp cần vận chuyển hàng hóa, hãy áp dụng các mẹo sau để tiết kiệm ngân sách:
- Linh hoạt thời gian (Flexible Schedule): Hàng đi backhaul là “hàng đi nhờ”. Nếu bạn ép giờ giao nhận quá gắt gao, nhà xe sẽ không ghép được chuyến và sẽ tính giá thông thường. Hãy cho họ biên độ thời gian rộng hơn (ví dụ: lấy hàng trong vòng 24h).
- Sử dụng Sàn vận tải công nghệ: Các ứng dụng như Logivan, EcoTruck, Vận tải nhanh… là nơi tập trung hàng nghìn tài xế đang tìm hàng chiều về. Đăng đơn lên đó, bạn sẽ thấy các tài xế đấu giá (bidding) rất cạnh tranh.
- Ký hợp đồng “Cam kết 2 chiều”: Nếu bạn có đối tác ở đầu bên kia, hãy đàm phán với công ty vận tải một gói hợp đồng khép kín (Round-trip contract). Giá trọn gói 2 chiều bao giờ cũng rẻ hơn tổng giá 2 chuyến lẻ cộng lại khoảng 20-30%.
- Kiểm tra năng lực xe: Đừng ham rẻ mà quên chất lượng. Xe chiều về thường là xe đã chạy đường dài mệt mỏi, thùng xe có thể bị bẩn do chuyến trước. Hãy yêu cầu vệ sinh thùng xe (Cleaning) kỹ trước khi xếp hàng của bạn.
Kết luận
Backhaul Logistics là nghệ thuật biến lãng phí thành lợi nhuận. Đối với nhà vận tải, nó là công cụ sống còn để cạnh tranh giá. Đối với chủ hàng, nó là cơ hội vàng để cắt giảm chi phí logistics.
Tuy nhiên, “của rẻ” cần biết cách dùng. Hãy cẩn trọng với vấn đề vệ sinh xe và thời gian giao hàng khi sử dụng dịch vụ này.
📚 Nguồn tham khảo & Dữ liệu chuyên ngành:
- C.H. Robinson (Top 1 3PL Thế giới): https://www.chrobinson.com/en-us/carriers/carrier-support/glossary/
